اگر خواهان غذایی پاک و بهداشتی هستید، در آینده بايد غذاي حلال بخوريد

برهان وزیر نویسنده و سردبیر مجلات تايمز و ابزرو لندن و نشنال ابوظبی و الجزیره قطر بوده است و اکنون در ويكی تريبيون لندن کار می کند. وی در مقاله ای با عنوان"? If you want to eat clean and green, is the future halal" با بيان تاريخچه ای از ورود مهاجران مسلمان به انگلستان، پيداكردن غذای حلال را يکی از اين دغدغه مهم آنها می‌داند. دغدغه ای كه اكنون با فراگيری توليد غذای حلال؛ اهميت خود را از دست داده است، اما در عين حال جوانان مسلمان امروزه با دغدغه هایی فراتر درگيرند تا بتوانند سبك زندگی اسلامی خود را در مواجهه با امكانات دنيای مدرن حفظ كنند. اكنون شركت هاي بسياری در زمينه توليد غذای حلال با يكديگر رقابتمی‌كنند و حتی دولت ها در اين مسئله ورود پيدا كرده اند تا غذاهای ملی و بومی خود را نيز به سبکی حلال ارائه دهند. در ادامه ترجمه اين مقاله به تفصيل می آيد.

چه بخوريم و کجا نماز بخوانيم.!

برهان وزير يادداشت خود را با بيان دغدغه‌های مهاجران آغاز میكند: "زمانی که تعداد زيادی از مسلمانان هند و پاکستان در دهه 1960 وارد انگستان شدند، همراه با ورود خود دو دلواپسی و نگرانی مشترک برای مهاجران ايجاد كردند: چه بخوريم و کجا نماز بخوانيم.

مهاجران جديد و البته غالبا مردان آنها به دنبال جایی براي عبادت و منبع قابل اعتمادی از غذا متناسب با محل زندگی  پيشين‌شان و عادات غذایی و البته دستورات اسلامی بودند. این مواد شامل غذای "حلال" - گوشت و مرغ بود که مطابق دستورالعمل های قرآنی که از آموزه های پیامبر اسلام گرفته شده است ذبح می‌شد. مسلمانان در شهرهایی مانند لیدز و منچستر، که مسجد در دسترس نبودند، در زمين کارخانه ها و یا در آپارتمان هایشان عبادت می‌کردند. اما در اين ميان پيدا كردن غذای حلال سخت‌تر بود. بسیاری از مسلمانان ساكن شهر به دنبال کارگران کشاورزی میگشتند كه بعد از فروپاشی امپراطوری در انگلستان سكونت يافته بودند. تا از آنها مرغ و جوجه بخرند. عملا آنها بايد مرغ را از كشاورزان آسيایی يا رهبرانی كه غذای حلال میفروختند؛ خريداری میكردند."

وی در ادامه بيان میكند كه «تقریبا 70 سال بعد، تعداد محدودی از حوزه های زندگی مدرن متناسب با نیازهای 2.7 میلیون مسلمان بریتانیایی تغيير نكرده است و ما شاهد تغييرات شگرفی در انگلستان و متناسب با نيازهای  مسلمانان بوده‌ايم. سابقا مسلمانان تنها بخش حاشیه‌ای از جامعه انگلستان را تشكيل میدادند (در انگلستان تنها 50،000 مسلمان در سال 1939 حضور داشتند)، اما در حال حاضر صنعت غذای حلال بر هر جنبه‌ای از زنجیره تامین مواد غذایی در سراسر جهان تأثیر می‌گذارد.

30 درصد بازار جهانی در دست محصولات حلال

حدود 30 درصد از بازار جهانی مواد غذایی اکنون از محصولات حلال تشکیل شده است. در انگلستان، شركت های زيادی برای تامين رضايت مشتريان غذای حلال با يكديگر رقابت میكنند؛ شركت‌های زنجیره‌ای هم چون Nando، Subway و Cottage Cottage، كه به عنوان بخشی از منوهای خود، اقلام حلال، و البته معمولا مرغ را به فروش می‌رسانند؛ و پیتزا اکسپرس در تمام 470 شعبه‌اش در انگلستان مرغ حلال را سرو میکند. گوشت حلال (از جمله مرغ) هم اکنون در سوپر مارکت‌ها مانند Tesco، Asda و Sainsbury یافت می‌شود. در مراکز شهری مانند لندن، منچستر و لیورپول، مدارس دبیرستانی نهار حلال را به دانشجویان مسلمان می دهند."

از نظر برهان وزير "برای بسیاری از مسلمانان امروز، این صنعت مدرن غذای حلال از ریشه های قدیمی آن در شبه جزیره عربستان فاصله گرفته است. در حالی که قرآن "رودهایی از شیر و عسل خالص" وعده داده، اولین مسلمانانی که در محیط خشک خاورمیانه در قرن هفتم زندگی می‌کردند، عمدتا بر گیاهان محدود و محصولاتی هم چون شیر شتر، گوسفند و بزها متکی بودند.

کمبود آب، تولید و مصرف گوشت را به شدت محدود می‌كرد؛ شترها برای حمل کالاها استفاده و تنها در صورت ضرورت كشته می‌شدند. اعراب بدوی ملخ میخوردند؛ اما به مرور زمان خرما و پرندگان بزرگ خاکی هم چون هوبره نيز جز مواد خوراکی آنها قرار گرفت و یکی از منابع تامين غذایی آنها شد. در مناطق ساحلی مانند خلیج فارس اعراب ماهی می خوردند. با این حال، حتی با وجود اين ریاضت‌ها و محدوديت‌هایی كه اسلام برای اعراب مسلمانان وضع كرد، مسلمانان اولیه به دنبال تبیین باورهای مذهبی خود بودند، به اين معنا كه «حلال» نه تنها محصولات غذایی و خوراکی، بلکه همچنین تشريفات و سنت‌های مذهبی را نيز  شامل میشود كه از نظر اسلام قانونی یا مجاز شناخته میشدند، و «حرام» در مقابل آن نه تنها غذای ممنوع بلكه امور و كارهای ممنوع را نيز در بر میگرفت.

این دیدگاه 360 درجه‌ای از اسلام را می توان در سرتاسر قرآن مشاهده کرد که بیان می‌کند که «خداوند تجارت را آزاد و ربا و بهره را ممنوع کرده است». در طول حج، سفر سالانه معنوی مسلمانان به مکه، شکار حیوانات خاکی ممنوع است، اما خوردن غذاهای دریایی "مشروع" است. در امور زندگی روزمره، خیریه 'حلال' اما رباخواری 'حرام' است؛ بیشتر ماهی ها 'حلال' اند اما ، گوشت خوک همیشه "حرام" بوده  است."

به اعتقاد نويسنده "برای جوانان مسلمان امروزه اصطلاح حلال از محدوده قوانين رفتاری خاص والدين آنها در گذشته رها شده و مجموعه وسیع‌تری را هم چون رفاه و انتخاب شیوه زندگی، از جمله آموزش و پرورش، مراقبت های بهداشتی، مسافرت، لوازم آرایشی، مد و محصولات مالی، و همچنین تجربیات روزمره زندگی مانند تولد، عروسی و رويدادها دربر میگيرد.

هتل‌ها و سواحل بايد دو قسمت مردانه و زنانه جداگانه داشته باشند؛ لوازم آرایشی و کیک تولد میتواند فاقد محصولات حیوانی باشد؛ خدمات مالی میتواند بدون بهره باشد." در واقع جوانان مسلمان به واسطه فرامين اسلامی بايد در ميان انواع سبکهای زندگی و امكاناتی كه دنيای مدرن پيش روی آنها قرار میدهد؛ دست به انتخاب بزنند و خود را مجاب كنند تا مطابق با دستورات اسلامی سبک زندگی خود و ملحقات آن را برگزينند.

مسلم است اكنون آنان همچون پدران و مادران خود فقط دغدغه پيداكردن غذای حلال و مسجد را ندارند. بلكه اكنون علیرغم آنكه در بسياری موارد توانایی انتخاب امور متناسب با فرامين اسلامی دارند؛ اما طيف وسیعی از امكانات پيش روی آنها قرار دارد كه خود را ملزم میدانند سبك اسلامی آنها را انتخاب كنند يا از آنها دست بكشند.

آیا گياه خواری موضع سازگارتری با شیوه زندگی پیامبر دارد؟

"حتی نكته قابل توجه‌تر این است که به نظر می رسد جنبه‌های مختلف سبک زندگی حلال با باورهای اصلی (غیرمسلمانان) در مورد محیط زیست و فهم سلامت همگرا است و هم پوشانی دارد. این امر به دلیل آگاهی روزافزون از این موضوع مطرح شده که رهبران مسلمان به دنبال ترسیم نگرش اسلام نسبت به غذا بوده اند. به عنوان مثال، رویکرد دینی در حال افزایشی وجود دارد که نشان می‌دهد که گياه خواری احتمالا موضعی سازگارتر با شیوه زندگی پیامبر است. در واقع، مسلمانان اولیه با شک و ترديد با مصرف مواد گوشتی نگريستند و آنها را شناختند. نقل  شده است که پسر عموی پیامبر و پسرخوانده ايشان؛ علی بن ابی طالب، چهارمین خليفه اهل سنت و اولین امام شیعیان، گفته است: "اجازه ندهید معده شما گورستان حیوانات باشد."

برهان وزير تصريح مي كند"در ضمن، مخالفان دامپروی صنعتی با درک اين موضوع كه قرآن حيوانات را موجوداتی دارای احساس به شمار میآورد، قوت قلبمیگيرند. حضرت محمد به مسلمانان دستور مي داد تا نسبت به حيوانات مهربان باشند و به آنها اجازه دسترسی به غذا و آب در حدي وسيع و فراوان را بدهند. اسلام شکار برای ورزش را ممنوع كرده است و به مسلمانان می گویند که ذبح حیوانات را در ميان هم نوعانشان انجام ندهد تا رنج آنها را كم كند. مسلمانان نیز تشویق می شوند که در هنگام کشتار چشم های حیوانات را ببندند تا مانع از آن شوند كه خون خودشان را ببينند. چنين زمينه‌هایی در اسلام مورد علاقه مصرف کنندگان علاقه مند به جنبش هایی مانند تجارت منصفانه است."

غذاي پاك يا غذاي حلال؟

برهان وزير به دنبال ايجاد ارتباط ميان غذای حلال و پاك است. وی می‌خواهد بفهمد اين دونوع غذا را میتوان يك نوع دانست. از نظر او "احتمال بعيد و در عين حال جذاب، ارتباط برقرار كردن ميان غذای حلال با  تمايلات مربوط به اصطلاح "غذای پاک" است. "غذای پاک" به طور کلی محصولاتی را که بدون استفاده از آفت‌کش‌ها و افزودنی‌ها رشد کرده‌اند، تولید می‌کنند.

در مقايسه با غذاي پاك،  نوع ديگري از "خلوص" براي قرآن اهميت دارد که از ممنوعیت سنتی قرآنی به یک آلودگی بسیار متفاوت سرچشمه مي گيرد: خوردن و مصرف خون (به عنوان حامل سموم و عفونت ها). با این حال، از آنجا كه مسائل مربوط به خلوص و بهداشت مواد غذایی براي تعداد زيادي از محصولات اولويت پيدا كرده است. به نظر مي رسد اين شيوه هاي ضروري و غير قابل انفكاك در زمينه موادغذايي حلال با روش هاي سكولار ادغام شده است. براي مثال مدعيان ذبح اسلامي مايل اند حيوانات را به سرعت، پاکیزه و مهربانانه بکشند اما تخمین ها از اداره استاندارد مواد غذایی نشان می دهد که تا 88 درصد از حیوانات که توسط روش های حلال در انگلیس کشته شده اند، پیش از ذبح با ضربه اي بي هوش شده اند. با افزایش تولید گوشت صنعتی ردیابی جایی که اکثریت گوشتها  از آن جا می آیند دشوار است اما روش های حلال (مانند روش های اندازه گیری زیست محیطی کوچک) می تواند مبدا تامين گوشتها را تضمین کند."

"شرکت هایی نظیر نستله در حال حاضر رهبران جهانی غذاهای فرآوری شده حلال هستند که هدف آنها مسلمانان و غیر مسلمانان هستند، در حالی که شرکت های چند ملیتی مانند Walmart و Carrefour از تامین کنندگان اصلی مواد غذايي حلال هستند. در سراسر جهان، بنگاهها و دولت ها در حال مداخله براي ارائه نسخه های حلال غذاهای ملی هستند که هم به انتظارات مسلمان و هم مصرف كنندگان حساس به سلامت مواد پاسخ دهند."

مسلمانان ملزم به خوردن غذاهايي هستند که نه تنها حلال بلکه  طيب هم باشد

وي اضافه مي كند"بسیاری از مقامات در سراسر جهان غرب تصديق مي كنند كه غذاهاي حلال از جمله گوشت مرغ، به نوبه خود، هم قطار و همكاري براي غذاهاي پاك محسوب مي شوند. منطق اسلام این است که مسلمانان ملزم به خوردن غذاهايي هستند که نه تنها حلال بلکه  طيب هم باشد؛ طيب می تواند به عنوان  غذاي"خوب، پاکیزه و سالم" ترجمه شود. غذاهای بیش از حد فرآوري شده طيب در نظر گرفته نمی شوند، در حالی که غذاهای فراواني، طبیعی و بالتبع طيب هستند."

برهان وزير در نهايت نتيجه گيري مي كند"با توجه به اینکه منابع مواد غذای ما در راستاي گزينش ها و مشقات فراواني تامين و توليد مي شوند، مصرف گوشت براي مسلمانان بايد به ميزان حداقلي صدر اسلام برسد. البته اين در صورتي است كه بخواهيم بهداشتي تر، سالم تر و خالص تر بخوريم. برای غیر مسلمانانی که به دنبال تضمین های مشابه هستند، مسیر صحیح خوردن نیز ممکن است همان خوردن غذاي حلال باشد."